Kinyarwanda
English
Swahili
Bimwe mu byaha bibangamira umutekano wo mu ndege no kukibuga cy’indege
Ibyaha bibangamira imigendekere y’urugendo n’umutekano haba mu ndege ndetse no ku kibuga cy’indege birimo Gukoresha imbaraga cyangwa gukangisha gukoresha imbaraga ku kibuga cy’indege, Kwinjira ahantu ntavogerwa cyangwa kuhinjiza ikintu kibujijwe, Ibyaha bikorewe abakozi bo mu ndege, Kubangamira imikorere y’indege, Kutamenyekanisha ikibazo kirebana n’umutekano w’indege cyangwa w’ikibuga cy’indege, Gukoresha ingufu cyangwa iterabwoba hagamijwe kuyobya indege cyangwa kuyifata ku gahato n’ibindi…
Ibi byaha n’ibihano biteganywa kandi bigahanishwa n’itegeko n°21/2018 ryo ku wa 29/04/2018 rihindura itegeko n°42/2011 ryo ku wa 31/10/2011 ryerekeye umutekano w’ibyindege za gisivili.
Ingingo ya 13 y’iri tegeko ivuga ko Umuntu wese uhohotera, utera ubwoba cyangwa ukoresha ibikangisho mu bikorwa cyangwa mu mvugo, k’ushinzwe umutekano w’iby’indege, ushinzwe umutekano mu ndege cyangwa umuntu wemewe, wanga gukurikiza amabwiriza yubahirije amategeko atanzwe n’ucunga ikibuga cy’indege, atanzwe n’umukozi ushinzwe umutekano w’iby’indege, ushinzwe umutekano mu ndege cyangwa umuntu wemewe, wangiza, abigambiriye, cyangwa usenya ibintu biri ku kibuga cy’indege cyangwa ku nyubako zijyanye na cyo, usenya cyangwa wangiza ibyuma bya serivisi zo mu kirere biyobora indege cyangwa ubangamira imikorere y’ibyo byuma ku buryo bishobora guhungabanya umutekano w’indege mu kirere, aba akoze icyaha.
Iyo ahamijwe n’urukiko icyaha kivugwa mu gace ka 1⁰ k’iyi ngingo ahanishwa igifungo kitari munsi y’imyaka itatu (3) ariko kitarenze imyaka itanu (5) n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi ya miliyoni eshanu (5.000.000 FRW) ariko atarenze miliyoni icumi (10.000.000 FRW). Iyo ahamijwe n’urukiko icyaha kivugwa mu gace ka 2⁰ k’iyi ngingo ahanishwa igifungo kitari munsi y’amezi atandatu (6) ariko kitarenze umwaka umwe (1) n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi ya miliyoni ebyiri (2.000.000 FRW) ariko atarenze miliyoni eshatu (3.000.000 FRW) cyangwa kimwe muri ibyo bihano.” Iyo ahamijwe n’urukiko icyaha kivugwa mu gace ka 3⁰ n’aka 4⁰ tw’iyi ngingo ahanishwa igifungo kirenze imyaka icumi (10) ariko kitarenze imyaka makumyabiri (20) n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi ya miliyoni mirongo itatu (30.000.000 FRW) ariko atarenze miliyoni mirongo itanu (50.000.000 FRW).” miliyoni cumi n’eshanu (15.000.000 FRW) ariko atarenze miliyoni makumyabiri (20.000.000 FRW).
Ingingo ya 15 ivuga ku Gukoresha imbaraga cyangwa gukangisha gukoresha imbaraga ku kibuga cy’indege bigatera gusenya cyangwa kwangiza inyubako z’ikibuga cy’indege cyangwa ibikorwaremezo by’ikibuga, guhagarika imirimo bikagira ingaruka ku migendekere myiza y’ikibuga cy’indege, guhungabanya umutekano w’ikibuga cy’indege n’inyubako z’ijyanye na cyo, urupfu cyangwa gukomereka. Iyo abihamijwe n’urukiko ubihamijwe n’urukiko ahanishwa igifungo kitari munsi y’imyaka itanu (5) ariko kitarenze imyaka irindwi (7) n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi ya miliyoni cumi n’eshanu (15.000.000 FRW) ariko atarenze miliyoni makumyabiri (20.000.000 FRW). Iyo byateje urupfu bihanishwa igifungo cya burundu.
Umuntu ushimuta cyangwa ugerageza gushimuta indege aba akoze icyaha. Iyo abihamijwe n’urukiko, ahanishwa igifungo cya burundu. Iyo gushimuta cyangwa kugerageza gushimuta indege biteje urupfu, igihano kiba igifungo cya burundu.
