issa
Tanzania yamaganye raporo ya HRW iyishinja ibikorwa by’iyicarubozo mbere y’amatora

Tanzania yamaganye raporo ya HRW iyishinja ibikorwa by’iyicarubozo mbere y’amatora

Oct 2, 2025 - 19:17
 0

Leta ya Tanzania yamaganye icyegeranyo cyasohowe n’Umuryango uharanira uburenganzira bwa muntu, Human Rights Watch (HRW), kivuga ko ubutegetsi bwa Tanzania bwagiye bukora ibikorwa byo guhutaza no kubangamira abatavuga rumwe na Leta mbere y’amatora y’Umukuru w’igihugu ateganyijwe ku wa 29 Ukwakira 2025.


Mu itangazo ryashyizwe hanze n’Umuvugizi wa Leta ya Tanzania, Gerson Msigwa, yavuze ko ibyo HRW yashyize mu nyandiko byuzuyemo “ibihuha” kandi ko iki gihugu kitigeze gihabwa umwanya wo gutanga ibisobanuro ku birego kiregwa.

Msigwa yagize ati: “Birababaje kubona umuryango ukomeye ku rwego mpuzamahanga utangaza ibirego bidafite ishingiro, bigamije gusa gusiga icyasha isura ya Tanzania mu ruhando rw’amahanga. Nta na rimwe HRW yigeze iduhamagara cyangwa ikatwandikira idusaba ibisobanuro ku byo iturega.”

Yakomeje avuga ko Leta ya Tanzania ari igihugu gifunguye kandi cyiteguye kwakira amashyirahamwe ashaka amakuru ku burenganzira bwa muntu, bityo bikaba bitumvikana uburyo HRW yemeza ko yategereje ibisobanuro ntibihabwe.

Msigwa yashimangiye ko igihugu cyiyemeje kurinda uburenganzira bw’abaturage mbere y’amatora rusange no nyuma yayo, nk’uko biteganywa n’Itegeko Nshinga rya Tanzania.

Raporo ya HRW ivuga ko mbere y’amatora ya Perezida, ubutegetsi bwa Tanzania bwakajije umurego mu guhohotera abanyapolitiki batavuga rumwe n’ubutegetsi, gufunga cyangwa kubangamira ibitangazamakuru no kuburabuza abashinzwe gutegura no kugenzura amatora.

Nomathamsanqa Masiko-Mpaka, umushakashatsi wa HRW muri Afurika, yavuze ko ibyo bikorwa bishyira mu kaga ubuziranenge bw’amatora. Yagize ati “Abategetsi ba Tanzania bakwiye guhita bafata ingamba zo kurengera ubwisanzure n’ubwigenge bw’amatora, bagahagarika uburyo bwo gufunga itangazamakuru no kubuza abatavuga rumwe n’ubutegetsi amajwi yabo.”

Amatora ya Perezida muri Tanzania ateganyijwe ku wa 29 Ukwakira 2025, akaba ari amwe mu matora akomeye muri Afurika y’Uburasirazuba muri uyu mwaka.

Abasesenguzi bavuga ko uburyo azategurwa no kubahiriza amahame ya demokarasi bizaba isuzuma rikomeye ku butegetsi bwa Samia Suluhu Hassan uri ku butegetsi kuva mu 2021.

Nubwo Leta yemeza ko izubahiriza uburenganzira bwa muntu, amashyirahamwe mpuzamahanga n’imiryango y’abaharanira demokarasi akomeje kwibaza niba amatora azaba mu mucyo, mu bwisanzure no mu mahoro.

Uko Tanzania isubije iyi raporo ya HRW bishimangira uko ibihugu byinshi muri Afurika bihora bihangana n’amashyirahamwe mpuzamahanga abishinja kudahesha agaciro uburenganzira bwa muntu. Iki kibazo kigaragaza intambara y’amagambo hagati ya Leta ishaka kurinda isura yayo, n’imiryango mpuzamahanga isaba inzego gukomeza gufungura politiki n’itangazamakuru mbere y’amatora.

Tanzania yamaganye raporo ya HRW iyishinja ibikorwa by’iyicarubozo mbere y’amatora

Oct 2, 2025 - 19:17
Oct 2, 2025 - 19:19
 0
Tanzania yamaganye raporo ya HRW iyishinja ibikorwa by’iyicarubozo mbere y’amatora

Leta ya Tanzania yamaganye icyegeranyo cyasohowe n’Umuryango uharanira uburenganzira bwa muntu, Human Rights Watch (HRW), kivuga ko ubutegetsi bwa Tanzania bwagiye bukora ibikorwa byo guhutaza no kubangamira abatavuga rumwe na Leta mbere y’amatora y’Umukuru w’igihugu ateganyijwe ku wa 29 Ukwakira 2025.


Mu itangazo ryashyizwe hanze n’Umuvugizi wa Leta ya Tanzania, Gerson Msigwa, yavuze ko ibyo HRW yashyize mu nyandiko byuzuyemo “ibihuha” kandi ko iki gihugu kitigeze gihabwa umwanya wo gutanga ibisobanuro ku birego kiregwa.

Msigwa yagize ati: “Birababaje kubona umuryango ukomeye ku rwego mpuzamahanga utangaza ibirego bidafite ishingiro, bigamije gusa gusiga icyasha isura ya Tanzania mu ruhando rw’amahanga. Nta na rimwe HRW yigeze iduhamagara cyangwa ikatwandikira idusaba ibisobanuro ku byo iturega.”

Yakomeje avuga ko Leta ya Tanzania ari igihugu gifunguye kandi cyiteguye kwakira amashyirahamwe ashaka amakuru ku burenganzira bwa muntu, bityo bikaba bitumvikana uburyo HRW yemeza ko yategereje ibisobanuro ntibihabwe.

Msigwa yashimangiye ko igihugu cyiyemeje kurinda uburenganzira bw’abaturage mbere y’amatora rusange no nyuma yayo, nk’uko biteganywa n’Itegeko Nshinga rya Tanzania.

Raporo ya HRW ivuga ko mbere y’amatora ya Perezida, ubutegetsi bwa Tanzania bwakajije umurego mu guhohotera abanyapolitiki batavuga rumwe n’ubutegetsi, gufunga cyangwa kubangamira ibitangazamakuru no kuburabuza abashinzwe gutegura no kugenzura amatora.

Nomathamsanqa Masiko-Mpaka, umushakashatsi wa HRW muri Afurika, yavuze ko ibyo bikorwa bishyira mu kaga ubuziranenge bw’amatora. Yagize ati “Abategetsi ba Tanzania bakwiye guhita bafata ingamba zo kurengera ubwisanzure n’ubwigenge bw’amatora, bagahagarika uburyo bwo gufunga itangazamakuru no kubuza abatavuga rumwe n’ubutegetsi amajwi yabo.”

Amatora ya Perezida muri Tanzania ateganyijwe ku wa 29 Ukwakira 2025, akaba ari amwe mu matora akomeye muri Afurika y’Uburasirazuba muri uyu mwaka.

Abasesenguzi bavuga ko uburyo azategurwa no kubahiriza amahame ya demokarasi bizaba isuzuma rikomeye ku butegetsi bwa Samia Suluhu Hassan uri ku butegetsi kuva mu 2021.

Nubwo Leta yemeza ko izubahiriza uburenganzira bwa muntu, amashyirahamwe mpuzamahanga n’imiryango y’abaharanira demokarasi akomeje kwibaza niba amatora azaba mu mucyo, mu bwisanzure no mu mahoro.

Uko Tanzania isubije iyi raporo ya HRW bishimangira uko ibihugu byinshi muri Afurika bihora bihangana n’amashyirahamwe mpuzamahanga abishinja kudahesha agaciro uburenganzira bwa muntu. Iki kibazo kigaragaza intambara y’amagambo hagati ya Leta ishaka kurinda isura yayo, n’imiryango mpuzamahanga isaba inzego gukomeza gufungura politiki n’itangazamakuru mbere y’amatora.