Sobanukirwa ibiyobyabwenge n’itegeko rihana icuruzwa nikoreshwa ryabyo
Mu Rwanda ikibazo gikomereye urubyiruko ni ikoreshwa ryibiyobyabwenge cyane cyane biri mu cyiciro cy’urumogi, kanyanga, n’ibindi.
Ibiyobyabwenge ni iki?
Itegeko nimero 03/2012 ryo kuwa 15/02/2012 rigena imikoreshereze y’ibiyobyabwenge n’urusobe rw’imiti ikoreshwa nka byo mu Rwanda risobanura ibiyobyabwenge nk’ikintu cyose gihindura imitekerereze n'imyitwarire bikagira ingaruka ku buzima bw'umuntu, cyaba kinyowe, gihumetswe cyangwa gitewe mu rushinge, n'ubundi buryo bwose cyafatwamo.
Ibiyobyabwenge biri mu byiciro; iteka rya Minisitiri nimero 001/MOH /2019 rigena urutonde rw’ibiyobyabwenge n’ibyiciro byabyo rigaragaza ibiyobyabwenge biri mu byiciro bihambaye, ibikomeye, ndetse n’ibyoroheje.
Mu biyobyabwenge bihambaye harimo kokayine, heroyine, urumogi ndetse na mugo. Ibiyobyabwenge bikomeye byo harimo mayirungi, shisha, rwiziringa na cigarette electronique. Naho ibiyobyabwenge byoroheje hakabamo inzoga zikozwe mu buryo budakurikije ibisabwa n’amabwiriza y’ubuziranenge n’andi mategeko, ibinyabutabire byahinduriwe icyo byagenewe bigakoreshwa nk’ikiyobyabwenge, n’ imiti igenzurwa ku rwego mpuzamahanga.
Ibiyobyabwenge bihanishwa iki?
Itegeko nimero 69/2019 ryo kuwa 08/11/2019 rihindura itegeko nimero 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018 riteganya ibyaha n’ibihano muri rusange mu ngingo ya 11 iteganya ko Umuntu wese ufatanwa, urya, unywa, witera, uhumeka cyangwa wisiga mu buryo ubwo aribwo bwose ibiyobyabwenge cyangwa urusobe rw’imiti ikoreshwa nka byo, aba akoze icyaha. Umuntu wese uhamijwe n’urukiko gukora ibikorwa bivugwa mu gika cya mbere cy’iyi ngingo, ahanishwa igifungo kitari munsi y’umwaka umwe (1) ariko kitarenze imyaka ibiri (2) cyangwa imirimo y’inyungu rusange.
Naho igika cya gatatu cy’iyi ngingo ikavuga ko umuntu wese ukora, uhinga, uhindura, utunda, ubika, uha undi, ugurisha mu gihugu ibiyobyabwenge cyangwa urusobe rw’imiti ikoreshwa nka byo mu buryo bunyuranije n’amategeko, aba akoze icyaha. Iyo abihamijwe n’urukiko ahanishwa, igifungo cya burundu ku biyobyabwenge bihambaye, imyaka makumyabiri (20) kugeza kuri makumyabiri n’itanu (25), kubiyobyabwenge bikomeye, n’imyaka irindwi(7) kugeza ku myaka icumi (10), kubiyobyabwenge byoroheje.


Kinyarwanda
English
Swahili









