Kinyarwanda
English
Swahili
RD Congo na AFC/M23 barasubira mu biganiro: Amahoro akomeje guhigwa ari ko n’intambara ivuza ubuhuha
Ibiganiro hagati ya Leta ya Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC) n’umutwe wa M23 binyuze mu ihuriro rya AFC/M23 biteganyijwe gusubukurwa i Doha muri Qatar, mu gihe impande zombi zigaragaza ibitekerezo bihabanye, ndetse zishinjanya ibitero no gufunga abantu mu buryo butemewe.
Isubukurwa ry’ibi biganiro ryatangajwe n’Urwego rw’Ububanyi n’Amahanga rwa Leta Zunze Ubumwe za Amerika, nyuma y’inama ya gatatu yabereye i Washington muri Kamena 2025. Iyo nama yari igamije gusuzuma uko amasezerano y’amahoro yubahirizwa hagati ya RDC, u Rwanda n’abahuza. Uretse ibi biganiro, hari n’amasezerano y’ubwumvikane mu guhererekanya imfungwa yasinywe ku wa 19 Nzeri 2025, akomeje kugarukwaho cyane n’impande zombi.
Muri aya masezerano, ibihugu byari byiyemeje kurekura imfungwa za buri ruhande, bikabifashwamo n’Umuryango Mpuzamahanga utabara imbabare, Croix-Rouge (ICRC), nk’umuhuza. Ariko uko ibiganiro bisubukuwe, ni ko buri ruhande ruhiga urundi mu mvugo n’ingamba za gisirikare.
AFC/M23 ivuga ko Leta ya Congo ibitse abayoboke bayo barenga 700 mu magereza atandukanye, kandi ko bagomba kurekurwa. RDC na yo ikavuga ko M23 ibitse abasirikare bayo, ko nabo bagomba gufungurwa. ICRC ni yo yitezweho gukurikirana uko izi mpande zombi zizahanahana imfungwa, harebwa niba koko bahari, uko bafashwe n’uburyo barekurwa nta kibazo.
Gusa n’ubwo ibiganiro bikomeje, ku rugamba ibintu si uko bimeze. Umugaba mukuru w’ingabo za M23, Gen Maj Sultani Makenga, aherutse gutangaza imbere y’abarwanyi bashya basaga 9350 binjiye mu mutwe w’ingabo za ARC, ko intego yabo ari uguhirika ubutegetsi bwa Perezida Félix Tshisekedi, no “kubohoza” Congo. Aya magambo agaragaza ko M23 idafite gahunda yo kwinjira mu biganiro mu buryo bwo guceceka, ahubwo ko ikomeje gushimangira ko iri mu rugamba rw’ihinduramatwara.
Na none ku ruhande rwa Leta, Perezida Tshisekedi yagaragaje ko adateze kwemera gukomeza kurebera uko ibice by’igihugu bye bifatwa n’umutwe wa M23. Mu ijambo yavugiye i Kinshasa tariki ya 4 Ukwakira, yavuze ko afite intego yo kwisubiza ibice byafashwe na M23 birimo Goma, Bukavu, Rutshuru na Masisi.
Muri ibi bice, intambara irakomeje. M23 ishinja ingabo za Congo n’abo bafatanyije, harimo na Wazalendo (imitwe yitwara gisirikare ivuga ko irengera rubanda), kuba bagaba ibitero bifashishije indege zitagira abapilote (drones), bikibasira ahatuwe n’abasivile. Ibi bikomeje kwerekana ko hagati y’amagambo y’amahoro, intambara yo itigeze ihagarara.
